मास्तर वर्गात येतात.
वर्गावर एक नजर. गण्याकडे बघून थोडं दचकतात. गण्या मान खाली घालून काहीतरी रेघाटत बसलाय.
मास्तर थोडं खाकरून विद्यार्थ्यांना विचारतात," तुम्ही एवढेच? बाकीचे कुठायत?"
गण्या त्याच पोझिशनमध्ये म्हणजे डोकं वर न करता , "तुमच्या गणिताच्या तासाऐवजी आज पी टी तास घ्या म्हणून मुलांनी मुख्याध्यापकांना गळ घातली आणि ते तिकडे ग्राउंडवर गेलेत."
मास्तर : मग तुम्ही का थांबलाय?
गण्या (अजूनही तसाच) ,"कारण आम्हाला चित्र काढायची आहेत."
मास्तर : कसली?
गण्यानं वर मान केली. कपाळावरचे केस वर नेले आणि
म्हणाला, " काहीतरी भन्नाट"
मास्तर बुचकळ्यात पडले. म्हणाले, " भन्नाट म्हणजे?"
गण्या जरा तोऱ्यात म्हणाला ,"भन्नाट म्हणजे भन्नाट. काहीतरी वेगळं, अफलातून. जगात नाव झालं पाहिजे."
मास्तर (जरा प्रेमळ आवाजात), "बाळा, हे तुझ्या डोक्यात कुणी भरवलं?"
गण्या नाक फुगवत आणखी तोऱ्यात म्हणाला , "कुणी कशाला भरवायला पाहिजे? आमचं डोकं लै भारी आहे."
मास्तर थोड्या मिश्किल आवाजात, " काय सांगतोस?"
गण्या उभा राहिला आणि कमरेवरील अदृश्य तलवारीवर हात ठेवत आणि आता ती अदृश्य तलवार म्यानातून बाहेर काढणार आहे अश्या पोझ घेऊन थोडं मान वर करत, नाक फुगवत म्हणाला, "मास्तर, तुम्ही अजून आम्हाला ओळखलं नाहीत? आमचं म्हाभ्रत पुस्तक वाचलात ना?"
मास्तरांनी गण्याचा कानपकडला आणि रागानं म्हणाले," परत त्या पुस्तकाचं नाव काढू नको. म्हणे भन्नाट!"
गण्याचा आवेश क्षणात गायब. गण्या थोडं कळवळून," ओ मास्तर, असं काय करता? काहीतरी भन्नाट चित्र काढायला द्या ना!"
मास्तर : ठीक आहे. ते कोरे पेपर सर्वांना एक एक वाट.
गण्याने सर्वांना पेपर वाटले पण स्वतःसाठी दोन घेतले.
मास्तर : गण्या, एक एक घ्यायला सांगितला.
गण्या : मास्तर, माझ्या डोक्यात एक भन्नाट आयडिया आलीये.
मास्तर ( थोडा त्रासिक चेहरा करून, कपाळावर आठ्या पाडत) : परत? अजून एक?
गण्या : अहो तश्या खूप आयडिया आहेत माझ्याकडे.
मास्तर : परत नाटकासारखी आयडिया काढलीस तर तुला शाळेभोवती दहा राऊंड मारायला लावीन.
गण्या (जरा घाबरून) : अरे बापरे! राहू दे! माझ्या आयडियाना कुणी वालीच नाही.
गण्या खाली बसतो. दोन्ही पेपर समोर आहेत. मान वर आणि डोळे छताला चिकटलेले.
मास्तर : चला, फुलाचं चित्र काढा. (गण्याकडे तिरक्या नजरेने बघत) बघू कोण भन्नाट चित्र काढतंय ते.
सगळी मुलं चित्र काढायला सुरू करतात.
गण्या अजून विचार करतोय.
मास्तर (जरा मिश्कील आवाजात) : गण्या, कसला विचार करतोयस? धोताऱ्याच फुल छताला चिकटलय काय?
गण्या नाक फुगवून मास्तरांकडे बघतो आणि चित्र काढायलासुरू करतो.
मास्तर मुलांच्या चित्रांवर नजर मारत फिरत असतात. गण्याजवळ येतात आणि विचारतात ," हे कसलं चित्र?"
गण्या (तोंड फुगवून) : हवेचं!
मास्तर (गोंधळून) : हवेचं? अरे मी फुलाचं चित्र काढायला सांगितलं ना? मग?
गण्या गप्पच. रेघोट्या मारणं सुरूच ठेवतो आणि म्हणतो ," त्यासाठी खूप पुरवण्या लागणार आहेत."
मास्तर : काय? पुरवण्या? ते कशाला?
गण्या : फुलाचं भन्नाट चित्र काढायला.
मास्तर : अरे ही काय परीक्षाआहे का?
गण्या : काय हो मास्तर? एक तर भन्नाट चित्र काढा म्हणता आणि परत पेपर देत नाही. कसं काढणार आम्ही?
मास्तर (माघार घेत) : बरं बरं! बाकीचं फुल पण काढायचंय हे विसरू नकोस. (मास्तरांनी अजून दोन कोरी पानं गण्याला दिली)
गण्याने त्या पानांवर एक दोन रेघोट्या मारल्या आणि ओरडला ," मास्तर पुरवणी पाहिजे."
मास्तरांसहित सगळीच मुलं त्याचाकडे बघायला लागली.
मास्तर गण्याच्या टेबलाकडे दोन पानं घेऊन आले आणि म्हणाले, "बघू काय काढलंयस?"
गण्या : आत्ताच दाखवू शकत नाही
मास्तर : का?
गण्या : बाकीचे कॉपी करतील.
मास्तर जोरात हसायला लागले. त्यांना काय बोलावं कळालं नाही म्हणून ती दोन कोरी पानं त्याच्यासमोर ठेवली आणि हसत बाजुला गेले.
परत दोन मिनिटात गण्या ओरडला ," मास्तर पुरवणी"
आता मास्तर दचकलेच. त्यांना कळेना काय करतोय काय गण्या.
मुलं पण चुळबूळ करायला लागली.
मास्तरांनी अजून दोन पानं गण्याच्या समोर ठेवली.
गण्या : काय चेंगटपणे देताय दोन दोन पानं. द्या की जरा जास्ती."
मास्तरांना चेंगट म्हटल्याचा राग आला. त्यांनी कोऱ्या पेपरचा गठ्ठा उचलला आणि गण्याच्या समोर आपटला. आणि खुर्चीत जाऊन गण्यावर लक्ष ठेऊन गप्प बसले. गण्या एक दोन रेघा मारून पेपर बाजूला ठेवत होता. मास्तर ते बघून चुळबुळ करायला लागले. त्यांना कळेना. मनात विचार करत थोडं चिडत होते. मनात विचार सुरू झाले, 'खूप दिवसात हा आपल्या हातात सापडला नाही. बघतोच याचं भन्नाट चित्र कसलं आहे ते! नाहीतर बडवतच त्याच्या घरी नेतो.'
मास्तरांचा थोडा डोळा लागणार एवढ्यात गण्या ओरडला,"वा:! झालं तयार फुलाचं भन्नाट चित्र"
मास्तर दचकले. गण्याजवळ आले आणि पानं बघितली. त्यावर वेड्यावाकड्या रेघोट्या मारलेल्या. एकाही पानावर फुलाचं चित्र काही दिसायला तयार नाही.
मास्तरांनी गण्याचा कान पकडला आणि ओरडले ,"हे तुझ्या फुलाचं भन्नाट चित्र?"
गण्या (कळवळत), "अहो, मास्तर ऐका तरी!"
मास्तर (गण्याचा कान थोडा पिरगळत), "काय ऐकायचं? प्रत्येक पान न पान खराब केलास. एकावर पण फुलाचं चित्र नाही. "
मास्तर रागानं थरथरत होते.
गण्या (जोरात कळवळत), "मास्तर, अहो ऐका तरी! ही पानं घेऊन आपण शाळेच्या व्हरांड्यात जाऊ. तुम्हाला फुलाचं चित्र दाखवतो.
मास्तर अजून भडकलेलेच. : चल. उचल सगळी पानं. तुला आज बघूनच घेतो.
गण्यानं पानं उचलली आणि व्हरांड्याकडे चालला. मागे मास्तर पाय आपटत रागानं चाललेले. जाताना छडी घ्यायला विसरत नाहीत. त्यांच्या मागे बाकीची मुलं. जरा टिंगल करायच्या मूड मध्ये.
गण्या आणि मास्तर व्हरांड्यात पोचतात.
मास्तर (छडी उगारत) : हा. दाखव आता.
गण्यानं थोडे खडे घेतले.
मास्तर (थोडं घाबरत) : अरे खडे कशाला? मारायचं बिरायचं नाही हा. नाहीतर फोडून काढीन तुला.
गण्या घाबरत मास्तरांकडे बघतो आणि घाबरत एक एक पान खाली पसरायला लागतो. प्रत्येक पानावर एक खडा ठेवतो.
मास्तर पूर्ण गोंधळलेले. हाताची घडी घालून उभे. गण्या काय करतोय कळेना.
गण्याचं काम सुरूच. एक पान काढायचं. ते नीट बघायचं आणि ठेवायचं. पानं जुळवून ठेवताना घाबरून मास्तरांकडे तिरक्या नजरेनं लक्ष ठेऊनच काम चालू.
सगळी पानं झाली. एकवेळ नजर मारून मास्तरांसमोर आला आणि खाली मान घालून म्हणाला, "ते बघा, फुलाचं भन्नाट चित्र."
मास्तरांना काही कळेना. गण्याकडे बघत मास्तर : हे तुझं चित्र? काहीच दिसत नाही किंवा कळत नाही. आज तुझं काही खरं नाही.
मास्तरांनी परत गण्याचा कान पकडला.
गण्या कळवळत : अहो जरा थांबा. आपण शाळेच्या छतावर जाऊ. तिथून बघा.
सगळे शाळेच्या छतावर गेले.
खालचं दृश्य बघून मास्तर थक्क झाले. एक मोठ्ठं फुल त्यांना दिसत होतं. ते आवासून ते चित्र बघत होते. डोळ्यात थोडं पाणी तरळलं.
गण्याला त्यांनी जवळ ओढलं. गण्या घाबरला.
मास्तर (अगदी गदगदून) : वा:! पोरा वा:! अप्रतिम चित्र रेखाटलस. मी कल्पना सुद्धा केली नव्हती की असं सुद्धा काही करता येऊ शकत. सुंदर. मला तुझा खरंच अभिमान वाटतोय की तू माझा शिष्य आहेस ते.
गण्या (आश्चयाने) : मास्तर, तुम्हाला खरंच आवडलं?
मास्तर : हो रे पोरा. फारच छान. तुझी बुद्धिमत्ता फार उत्कृष्ट आहे.
(आणि मास्तरांनी गण्याची पाठ थोपटली)
गण्याची छाती मस्त फुगली.
गण्या (लगेच थोड्या तोऱ्यात) : मास्तर, तरी तुम्हाला आम्ही म्हणत होतो, की अजून आम्हाला तुम्ही ओळखलच नाही. अजून बऱ्याच आयडिया आहेत आमच्या डोक्यात.
मास्तर : हो का? थांब जरा तुझ्या आयडिया जरा बाहेर काढतो थांब.
गण्या : अहो पण का? आता तर माझं कौतुक करत होतात ना?
मास्तर (छडी सावरत) : एक फुल तू वेगवेगळ्या पानावर थोडं थोडं काढलंस म्हणून तुझं कौतुक. पण एक फुल काढायला १०० पानं ? अजून तुझ्या आयडिया साठी काय काय करायला लावशील सांगता येत नाही. अभ्यास कमी आणि आयडिया जास्त झालेत.
असं म्हणत मास्तर गण्याकडे सरावले. गण्याला कळालं आता काय होणार ते. लगेच त्याने वर्गाकडे धाव घेतली...
वर्गावर एक नजर. गण्याकडे बघून थोडं दचकतात. गण्या मान खाली घालून काहीतरी रेघाटत बसलाय.
मास्तर थोडं खाकरून विद्यार्थ्यांना विचारतात," तुम्ही एवढेच? बाकीचे कुठायत?"
गण्या त्याच पोझिशनमध्ये म्हणजे डोकं वर न करता , "तुमच्या गणिताच्या तासाऐवजी आज पी टी तास घ्या म्हणून मुलांनी मुख्याध्यापकांना गळ घातली आणि ते तिकडे ग्राउंडवर गेलेत."
मास्तर : मग तुम्ही का थांबलाय?
गण्या (अजूनही तसाच) ,"कारण आम्हाला चित्र काढायची आहेत."
मास्तर : कसली?
गण्यानं वर मान केली. कपाळावरचे केस वर नेले आणि
म्हणाला, " काहीतरी भन्नाट"
मास्तर बुचकळ्यात पडले. म्हणाले, " भन्नाट म्हणजे?"
गण्या जरा तोऱ्यात म्हणाला ,"भन्नाट म्हणजे भन्नाट. काहीतरी वेगळं, अफलातून. जगात नाव झालं पाहिजे."
मास्तर (जरा प्रेमळ आवाजात), "बाळा, हे तुझ्या डोक्यात कुणी भरवलं?"
गण्या नाक फुगवत आणखी तोऱ्यात म्हणाला , "कुणी कशाला भरवायला पाहिजे? आमचं डोकं लै भारी आहे."
मास्तर थोड्या मिश्किल आवाजात, " काय सांगतोस?"
गण्या उभा राहिला आणि कमरेवरील अदृश्य तलवारीवर हात ठेवत आणि आता ती अदृश्य तलवार म्यानातून बाहेर काढणार आहे अश्या पोझ घेऊन थोडं मान वर करत, नाक फुगवत म्हणाला, "मास्तर, तुम्ही अजून आम्हाला ओळखलं नाहीत? आमचं म्हाभ्रत पुस्तक वाचलात ना?"
मास्तरांनी गण्याचा कानपकडला आणि रागानं म्हणाले," परत त्या पुस्तकाचं नाव काढू नको. म्हणे भन्नाट!"
गण्याचा आवेश क्षणात गायब. गण्या थोडं कळवळून," ओ मास्तर, असं काय करता? काहीतरी भन्नाट चित्र काढायला द्या ना!"
मास्तर : ठीक आहे. ते कोरे पेपर सर्वांना एक एक वाट.
गण्याने सर्वांना पेपर वाटले पण स्वतःसाठी दोन घेतले.
मास्तर : गण्या, एक एक घ्यायला सांगितला.
गण्या : मास्तर, माझ्या डोक्यात एक भन्नाट आयडिया आलीये.
मास्तर ( थोडा त्रासिक चेहरा करून, कपाळावर आठ्या पाडत) : परत? अजून एक?
गण्या : अहो तश्या खूप आयडिया आहेत माझ्याकडे.
मास्तर : परत नाटकासारखी आयडिया काढलीस तर तुला शाळेभोवती दहा राऊंड मारायला लावीन.
गण्या (जरा घाबरून) : अरे बापरे! राहू दे! माझ्या आयडियाना कुणी वालीच नाही.
गण्या खाली बसतो. दोन्ही पेपर समोर आहेत. मान वर आणि डोळे छताला चिकटलेले.
मास्तर : चला, फुलाचं चित्र काढा. (गण्याकडे तिरक्या नजरेने बघत) बघू कोण भन्नाट चित्र काढतंय ते.
सगळी मुलं चित्र काढायला सुरू करतात.
गण्या अजून विचार करतोय.
मास्तर (जरा मिश्कील आवाजात) : गण्या, कसला विचार करतोयस? धोताऱ्याच फुल छताला चिकटलय काय?
गण्या नाक फुगवून मास्तरांकडे बघतो आणि चित्र काढायलासुरू करतो.
मास्तर मुलांच्या चित्रांवर नजर मारत फिरत असतात. गण्याजवळ येतात आणि विचारतात ," हे कसलं चित्र?"
गण्या (तोंड फुगवून) : हवेचं!
मास्तर (गोंधळून) : हवेचं? अरे मी फुलाचं चित्र काढायला सांगितलं ना? मग?
गण्या गप्पच. रेघोट्या मारणं सुरूच ठेवतो आणि म्हणतो ," त्यासाठी खूप पुरवण्या लागणार आहेत."
मास्तर : काय? पुरवण्या? ते कशाला?
गण्या : फुलाचं भन्नाट चित्र काढायला.
मास्तर : अरे ही काय परीक्षाआहे का?
गण्या : काय हो मास्तर? एक तर भन्नाट चित्र काढा म्हणता आणि परत पेपर देत नाही. कसं काढणार आम्ही?
मास्तर (माघार घेत) : बरं बरं! बाकीचं फुल पण काढायचंय हे विसरू नकोस. (मास्तरांनी अजून दोन कोरी पानं गण्याला दिली)
गण्याने त्या पानांवर एक दोन रेघोट्या मारल्या आणि ओरडला ," मास्तर पुरवणी पाहिजे."
मास्तरांसहित सगळीच मुलं त्याचाकडे बघायला लागली.
मास्तर गण्याच्या टेबलाकडे दोन पानं घेऊन आले आणि म्हणाले, "बघू काय काढलंयस?"
गण्या : आत्ताच दाखवू शकत नाही
मास्तर : का?
गण्या : बाकीचे कॉपी करतील.
मास्तर जोरात हसायला लागले. त्यांना काय बोलावं कळालं नाही म्हणून ती दोन कोरी पानं त्याच्यासमोर ठेवली आणि हसत बाजुला गेले.
परत दोन मिनिटात गण्या ओरडला ," मास्तर पुरवणी"
आता मास्तर दचकलेच. त्यांना कळेना काय करतोय काय गण्या.
मुलं पण चुळबूळ करायला लागली.
मास्तरांनी अजून दोन पानं गण्याच्या समोर ठेवली.
गण्या : काय चेंगटपणे देताय दोन दोन पानं. द्या की जरा जास्ती."
मास्तरांना चेंगट म्हटल्याचा राग आला. त्यांनी कोऱ्या पेपरचा गठ्ठा उचलला आणि गण्याच्या समोर आपटला. आणि खुर्चीत जाऊन गण्यावर लक्ष ठेऊन गप्प बसले. गण्या एक दोन रेघा मारून पेपर बाजूला ठेवत होता. मास्तर ते बघून चुळबुळ करायला लागले. त्यांना कळेना. मनात विचार करत थोडं चिडत होते. मनात विचार सुरू झाले, 'खूप दिवसात हा आपल्या हातात सापडला नाही. बघतोच याचं भन्नाट चित्र कसलं आहे ते! नाहीतर बडवतच त्याच्या घरी नेतो.'
मास्तरांचा थोडा डोळा लागणार एवढ्यात गण्या ओरडला,"वा:! झालं तयार फुलाचं भन्नाट चित्र"
मास्तर दचकले. गण्याजवळ आले आणि पानं बघितली. त्यावर वेड्यावाकड्या रेघोट्या मारलेल्या. एकाही पानावर फुलाचं चित्र काही दिसायला तयार नाही.
मास्तरांनी गण्याचा कान पकडला आणि ओरडले ,"हे तुझ्या फुलाचं भन्नाट चित्र?"
गण्या (कळवळत), "अहो, मास्तर ऐका तरी!"
मास्तर (गण्याचा कान थोडा पिरगळत), "काय ऐकायचं? प्रत्येक पान न पान खराब केलास. एकावर पण फुलाचं चित्र नाही. "
मास्तर रागानं थरथरत होते.
गण्या (जोरात कळवळत), "मास्तर, अहो ऐका तरी! ही पानं घेऊन आपण शाळेच्या व्हरांड्यात जाऊ. तुम्हाला फुलाचं चित्र दाखवतो.
मास्तर अजून भडकलेलेच. : चल. उचल सगळी पानं. तुला आज बघूनच घेतो.
गण्यानं पानं उचलली आणि व्हरांड्याकडे चालला. मागे मास्तर पाय आपटत रागानं चाललेले. जाताना छडी घ्यायला विसरत नाहीत. त्यांच्या मागे बाकीची मुलं. जरा टिंगल करायच्या मूड मध्ये.
गण्या आणि मास्तर व्हरांड्यात पोचतात.
मास्तर (छडी उगारत) : हा. दाखव आता.
गण्यानं थोडे खडे घेतले.
मास्तर (थोडं घाबरत) : अरे खडे कशाला? मारायचं बिरायचं नाही हा. नाहीतर फोडून काढीन तुला.
गण्या घाबरत मास्तरांकडे बघतो आणि घाबरत एक एक पान खाली पसरायला लागतो. प्रत्येक पानावर एक खडा ठेवतो.
मास्तर पूर्ण गोंधळलेले. हाताची घडी घालून उभे. गण्या काय करतोय कळेना.
गण्याचं काम सुरूच. एक पान काढायचं. ते नीट बघायचं आणि ठेवायचं. पानं जुळवून ठेवताना घाबरून मास्तरांकडे तिरक्या नजरेनं लक्ष ठेऊनच काम चालू.
सगळी पानं झाली. एकवेळ नजर मारून मास्तरांसमोर आला आणि खाली मान घालून म्हणाला, "ते बघा, फुलाचं भन्नाट चित्र."
मास्तरांना काही कळेना. गण्याकडे बघत मास्तर : हे तुझं चित्र? काहीच दिसत नाही किंवा कळत नाही. आज तुझं काही खरं नाही.
मास्तरांनी परत गण्याचा कान पकडला.
गण्या कळवळत : अहो जरा थांबा. आपण शाळेच्या छतावर जाऊ. तिथून बघा.
सगळे शाळेच्या छतावर गेले.
खालचं दृश्य बघून मास्तर थक्क झाले. एक मोठ्ठं फुल त्यांना दिसत होतं. ते आवासून ते चित्र बघत होते. डोळ्यात थोडं पाणी तरळलं.
गण्याला त्यांनी जवळ ओढलं. गण्या घाबरला.
मास्तर (अगदी गदगदून) : वा:! पोरा वा:! अप्रतिम चित्र रेखाटलस. मी कल्पना सुद्धा केली नव्हती की असं सुद्धा काही करता येऊ शकत. सुंदर. मला तुझा खरंच अभिमान वाटतोय की तू माझा शिष्य आहेस ते.
गण्या (आश्चयाने) : मास्तर, तुम्हाला खरंच आवडलं?
मास्तर : हो रे पोरा. फारच छान. तुझी बुद्धिमत्ता फार उत्कृष्ट आहे.
(आणि मास्तरांनी गण्याची पाठ थोपटली)
गण्याची छाती मस्त फुगली.
गण्या (लगेच थोड्या तोऱ्यात) : मास्तर, तरी तुम्हाला आम्ही म्हणत होतो, की अजून आम्हाला तुम्ही ओळखलच नाही. अजून बऱ्याच आयडिया आहेत आमच्या डोक्यात.
मास्तर : हो का? थांब जरा तुझ्या आयडिया जरा बाहेर काढतो थांब.
गण्या : अहो पण का? आता तर माझं कौतुक करत होतात ना?
मास्तर (छडी सावरत) : एक फुल तू वेगवेगळ्या पानावर थोडं थोडं काढलंस म्हणून तुझं कौतुक. पण एक फुल काढायला १०० पानं ? अजून तुझ्या आयडिया साठी काय काय करायला लावशील सांगता येत नाही. अभ्यास कमी आणि आयडिया जास्त झालेत.
असं म्हणत मास्तर गण्याकडे सरावले. गण्याला कळालं आता काय होणार ते. लगेच त्याने वर्गाकडे धाव घेतली...
